Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin kanser riskiyle ilişkisine dikkat çekerek, her gün fazladan 100 gram kırmızı et tüketmenin kolon kanseri riskini yaklaşık yüzde 17, günde 50 gram işlenmiş et tüketmenin ise yüzde 18 artırdığını belirtti. Özkaya, özellikle sucuk, sosis, salam, jambon ve pastırma gibi işlenmiş et ürünlerinin tüketiminde dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından yapılan değerlendirmelerde kırmızı et, kanserojen olma ihtimali bulunan Grup 2A kategorisinde, işlenmiş et ise insanlarda kanserojen olduğuna ilişkin yeterli kanıt bulunan Grup 1 kategorisinde sınıflandırılıyor. Bu sınıflandırmaların kanserojenliğe ilişkin bilimsel kanıtın gücünü gösterdiğini, tek başına riskin büyüklüğünü ifade etmediğini belirten Özkaya, kırmızı et tüketiminin özellikle kolon kanseriyle ilişkilendirildiğini kaydetti.
"Hem demiri önemli bir faktör"
Kırmızı et tüketimiyle kanser arasındaki ilişkiye değinen Özkaya, "DSÖ verilerine göre, her gün fazladan 100 gram kırmızı et tüketmek, kolon kanseri riskini yaklaşık yüzde 17 artırıyor. Araştırmacılar, kırmızı ette bol miktarda bulunan bir demir türü olan hem demirini önemli bir faktör olarak gösteriyor. Bu demir, kolonun iç yüzeyini tahriş edebilir ve zararlı bileşikler oluşturabilir" dedi.
Kırmızı etin yanı sıra işlenmiş et tüketiminin de önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Özkaya, işlenmiş etlerin tuzlama, kürleme, fermantasyon ve tütsüleme gibi yöntemlerle hazırlandığını ifade etti. Sucuk, sosis, salam, jambon, pastırma ve konserve etlerin bu grupta yer aldığını belirten Özkaya, işlenmiş etlerde kullanılan bazı katkı maddeleri ve uygulanan işlemlerin sağlık açısından önem taşıdığını dile getirdi.
"İşlenmiş et daha büyük bir endişe kaynağı"
İşlenmiş et tüketiminin kolon kanseriyle ilişkisinin bilimsel çalışmalarla ortaya konulduğunu belirten Özkaya, "İşlenmiş et daha büyük bir endişe kaynağı. Taze kırmızı et daha çok ilgi çekse de işlenmiş etin daha yüksek risk taşıdığına dikkat çekiliyor. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, işlenmiş eti en yüksek risk kategorisi olan Grup 1'e yerleştirerek, kolorektal kansere neden olduğuna dair yeterli kanıt bulunduğunu doğruladı" diye konuştu.
Günlük tüketim miktarının önemine işaret eden Özkaya, "Günde sadece 50 gram işlenmiş et tüketmek, yaklaşık iki dilim jambona denk geliyor ve kolon kanseri riskini yüzde 18 artırıyor. Bu da taze kırmızı ete kıyasla daha dik bir risk eğrisi gösteriyor" ifadelerini kullandı.
"Nitrit ve nitratlara dikkat"
İşlenmiş et ürünlerinin üretiminde kullanılan nitrit ve nitratların yanı sıra yüksek sıcaklıkta pişirme sırasında oluşabilen bazı kimyasal bileşiklerin de araştırmalarda ele alındığını belirten Özkaya, "Nitritler en büyük sorun. Üreticiler, pastırma, sosis ve jambon gibi gıdaları korumak için bu katkı maddelerine güveniyorlar. Bu bileşikler kolon mukozasına saldırarak kolon kanserleri için elverişli bir zemin oluşturuyor" şeklinde konuştu.
Kırmızı et tüketiminin pankreas ve prostat kanserleriyle ilişkisine yönelik bazı bulgular bulunduğunu, ancak bu alanlardaki kanıtların kolon kanserine ilişkin kanıtlardan daha sınırlı olduğunu aktaran Özkaya, tüketim miktarı arttıkça riskin de artabileceğine dikkat çekti.
"Beslenmede denge ve porsiyon kontrolü önemli"
Et tüketiminin tamamen bırakılması gerektiği yönünde bir değerlendirme yapmadıklarını belirten Özkaya, beslenme alışkanlıklarının bir bütün olarak ele alınması gerektiğini belirterek şunları söyledi:
"Küresel sağlık verileri, günde sadece 50 gram işlenmiş et tüketmenin (yaklaşık iki dilim pastırmaya denk) bir bireyin kolorektal kansere yakalanma konusundaki bağıl riskini yüzde 18 oranında artırdığını gösteriyor. Halk sağlığı yetkilileri, hemen tamamen yasaklama çağrısında bulunmak yerine tüketicilere porsiyon kontrolü yapmalarını, diyetlerini lifli gıdalar ile bitkisel proteinlerle dengelemelerini ve uzun vadeli birikimli beslenme alışkanlıklarının farkında olmalarını tavsiye ediyor."
