Yönetmelik; tarladan sofraya uzanan süreçte çiftçileri, hal esnafını, tüccarları, komisyoncuları, depo ve paketleme işletmelerini doğrudan ilgilendiriyor. Yeni düzenleme ile yetkisiz ilaçlama, kayıt dışı üretim ve tavsiye dışı pestisit kullanımına karşı sıkı denetim ve ağır yaptırımlar getirildi.
Yetkisiz ilaçlamaya son
Yönetmelikle birlikte ticari amaçla bitkisel üretim yapılan alanlarda bitki koruma ürünlerinin gelişigüzel uygulanmasının önü kapatıldı. Buna göre, çiftçiler artık yetki belgesi olmadan ilaçlama yapamayacak. Üretici isterse Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan “yetkilendirilmiş üretici” belgesi alarak yalnızca kendi üretim alanında ilaçlama yapabilecek, isterse uygulamayı profesyonel bitki koruma ürünü uygulayıcılarına yaptıracak. Yetki belgesi olmadan yapılan uygulamalarda idari para cezası uygulanacak.
Üretici kayıt defteri zorunlu hale geldi
Yeni düzenlemenin çiftçileri en çok ilgilendiren başlıklarından biri üretici kayıt defteri oldu. Bakanlık tarafından belirlenen bitki ve bitkisel ürünlerde, kullanılan bitki koruma ürünlerinin adı, dozu, uygulama tarihi, uygulayıcı bilgileri ile hasat tarihi ve miktarı elektronik sistem üzerinden kayıt altına alınacak. Bu kayıtlar tutulmadan ürünlerin satışı mümkün olmayacak. Kayıtları eksik veya hiç tutmayan üreticilere idari yaptırım uygulanacak.
Hasat öncesi pestisit denetimleri artacak
Yönetmelik, hasat öncesi pestisit denetimlerini zorunlu hale getiriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı kontrol görevlileri, hasat öncesinde tarladan numune alarak analiz yapabilecek. Analiz sonucunda tavsiye dışı pestisit kullanımı tespit edilirse üreticiye para cezası kesilecek. Maksimum kalıntı limitinin üzerinde kalıntı tespit edilmesi halinde hasat geciktirilecek veya ürün imha edilecek. Yasaklı aktif madde kullanımı tespit edilirse ürün imha edilecek ve sorumlular hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulacak. İmha masrafları üretici tarafından karşılanacak.
Kayıtlar üç gün içinde sisteme girilecek
Yapılan her bitki koruma ürünü uygulaması, uygulama tarihinden itibaren en geç üç gün içinde Bakanlık sistemine kaydedilecek. Bu kayıtlar en az beş yıl süreyle saklanacak. Sisteme erişimin mümkün olmadığı durumlarda kayıtlar geçici olarak fiziki ortamda tutulabilecek ancak daha sonra sisteme aktarılması zorunlu olacak.
Halciler ve tüccarlar kayıt dışı ürünü alamayacak
Yönetmelik sadece üreticiyi değil, ürün alıcılarını da sorumlu kılıyor. Hal esnafı, tüccarlar, komisyoncular ve ihracatçılar, üretici kayıt defteri bulunmayan ürünleri satın alamayacak. Kayıtsız ürünü alan alıcılar, ürünle ilgili ortaya çıkabilecek uygunsuzluklardan sorumlu tutulacak. Böylece tarladan pazara kadar uzanan zincirde izlenebilirlik zorunlu hale getiriliyor.
Barkod ve izlenebilirlik şartı getirildi
Bitkisel ürün alıcıları, satın aldıkları ürünlerin üreticisini, üretim yerini ve uygulanan bitki koruma ürünlerini geriye dönük olarak izleyebilecek bir sistem kurmakla yükümlü olacak. Ürünler barkod veya benzeri kimlik sistemleriyle tanımlanacak. Tedarik zincirinde izlenebilirliği sağlayamayan alıcılar, piyasaya sundukları ürünlerden doğrudan sorumlu olacak.
Depo ve paketleme alanlarında da denetim var
Depolarda, tasnif ve paketleme alanlarında yapılacak bitki koruma ürünü uygulamaları yalnızca profesyonel uygulayıcılar tarafından yapılabilecek. Bu alanlarda yapılan tüm uygulamalar kayıt altına alınacak ve resmî denetime tabi olacak. Yönetmelik, üretim sonrası aşamalarda yapılan ilaçlamaları da sıkı denetime alıyor.
Cezalar ağır, tekrar eden ihlallerde yetki iptali var
Yönetmelikte idari yaptırımlar açık şekilde düzenleniyor. Yetkisiz ilaçlama, kayıt tutmama, tavsiye dışı veya yasaklı pestisit kullanımı gibi ihlallerde para cezaları uygulanacak. Tekrar eden uygunsuzluklarda uygulayıcıların yetki belgeleri iptal edilecek ve bu kişiler iki yıl boyunca yeniden belge alamayacak.
Uygulama takvimi belirlendi
Yönetmelik, yayımlandığı tarihten 30 gün sonra yürürlüğe girecek. Pilot uygulama kapsamı dışında kalan illerde ise hükümler 1 Temmuz 2026 tarihine kadar uygulanmayacak. Bu süre, çiftçi ve esnaf için uyum süreci olarak değerlendiriliyor.
Yeni düzenleme ile birlikte tarımsal üretimde “kayıtlı, denetlenebilir ve izlenebilir” bir sistem hedefleniyor. Yetkililer, çiftçilerin ve esnafın cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için yönetmelik hükümlerine dikkatle uyması gerektiğini vurguluyor.
Haber Merkezi
Hasat öncesi pestisit denetimleri artacak
Yönetmelik, hasat öncesi pestisit denetimlerini zorunlu hale getiriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı kontrol görevlileri, hasat öncesinde tarladan numune alarak analiz yapabilecek. Analiz sonucunda tavsiye dışı pestisit kullanımı tespit edilirse üreticiye para cezası kesilecek. Maksimum kalıntı limitinin üzerinde kalıntı tespit edilmesi halinde hasat geciktirilecek veya ürün imha edilecek. Yasaklı aktif madde kullanımı tespit edilirse ürün imha edilecek ve sorumlular hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulacak. İmha masrafları üretici tarafından karşılanacak.
Kayıtlar üç gün içinde sisteme girilecek
Yapılan her bitki koruma ürünü uygulaması, uygulama tarihinden itibaren en geç üç gün içinde Bakanlık sistemine kaydedilecek. Bu kayıtlar en az beş yıl süreyle saklanacak. Sisteme erişimin mümkün olmadığı durumlarda kayıtlar geçici olarak fiziki ortamda tutulabilecek ancak daha sonra sisteme aktarılması zorunlu olacak.
Halciler ve tüccarlar kayıt dışı ürünü alamayacak
Yönetmelik sadece üreticiyi değil, ürün alıcılarını da sorumlu kılıyor. Hal esnafı, tüccarlar, komisyoncular ve ihracatçılar, üretici kayıt defteri bulunmayan ürünleri satın alamayacak. Kayıtsız ürünü alan alıcılar, ürünle ilgili ortaya çıkabilecek uygunsuzluklardan sorumlu tutulacak. Böylece tarladan pazara kadar uzanan zincirde izlenebilirlik zorunlu hale getiriliyor.
Barkod ve izlenebilirlik şartı getirildi
Bitkisel ürün alıcıları, satın aldıkları ürünlerin üreticisini, üretim yerini ve uygulanan bitki koruma ürünlerini geriye dönük olarak izleyebilecek bir sistem kurmakla yükümlü olacak. Ürünler barkod veya benzeri kimlik sistemleriyle tanımlanacak. Tedarik zincirinde izlenebilirliği sağlayamayan alıcılar, piyasaya sundukları ürünlerden doğrudan sorumlu olacak.
Depo ve paketleme alanlarında da denetim var
Depolarda, tasnif ve paketleme alanlarında yapılacak bitki koruma ürünü uygulamaları yalnızca profesyonel uygulayıcılar tarafından yapılabilecek. Bu alanlarda yapılan tüm uygulamalar kayıt altına alınacak ve resmî denetime tabi olacak. Yönetmelik, üretim sonrası aşamalarda yapılan ilaçlamaları da sıkı denetime alıyor.
Cezalar ağır, tekrar eden ihlallerde yetki iptali var
Yönetmelikte idari yaptırımlar açık şekilde düzenleniyor. Yetkisiz ilaçlama, kayıt tutmama, tavsiye dışı veya yasaklı pestisit kullanımı gibi ihlallerde para cezaları uygulanacak. Tekrar eden uygunsuzluklarda uygulayıcıların yetki belgeleri iptal edilecek ve bu kişiler iki yıl boyunca yeniden belge alamayacak.
Uygulama takvimi belirlendi
Yönetmelik, yayımlandığı tarihten 30 gün sonra yürürlüğe girecek. Pilot uygulama kapsamı dışında kalan illerde ise hükümler 1 Temmuz 2026 tarihine kadar uygulanmayacak. Bu süre, çiftçi ve esnaf için uyum süreci olarak değerlendiriliyor.
Yeni düzenleme ile birlikte tarımsal üretimde “kayıtlı, denetlenebilir ve izlenebilir” bir sistem hedefleniyor. Yetkililer, çiftçilerin ve esnafın cezai yaptırımlarla karşılaşmamak için yönetmelik hükümlerine dikkatle uyması gerektiğini vurguluyor.
Haber Merkezi
