Giresun’un geçmişten bugüne uzanan tarihini, unutulmaya yüz tutmuş eserlerini ve yapılarını masaya yatıran “İleri Tarih” programı İleri TV ekranlarında izleyicisiyle buluştu.
Her hafta pazartesi günleri ekranlara gelecek olan programın daimi konuğu Araştırmacı, Tarihçi, Yazar Mehmet FATSA, ilk bölümde Giresun tarihi hakkında doğru bilinen yanlışlara ve şehrin kaybolan hafızasına dikkat çekti.
Giresun 1461’de Değil, 1397’de Fethedildi
Giresun’un Türkleşme ve İslamlaşma sürecine değinen Mehmet Fatsa, bölgenin Osmanlı’ya Trabzon’un fethiyle (1461) katıldığı yönündeki bilginin eksik ve yanlış olduğunu belirtti. Müslüman Türklerin Karadeniz sahillerine inmesinin 1300'lü yıllara kadar uzandığını vurgulayan Fatsa, Giresun Kalesi'ni alma operasyonlarında Kuşdoğan Bey'in 1301 yılında şehit düştüğünü hatırlattı.
Fatsa, şehrin asıl fatihinin Bayram Bey'in torunu Emir Süleyman Bey olduğunu ifade ederek, fethin miladi 1397 yılının bahar aylarında (Mayıs) gerçekleştiğini tarihi vakfiyelere dayandırarak açıkladı. Tarihçi yazar, Giresun'un fetih tarihinin Mayıs ayında düzenlenecek etkinliklerle kutlanması ve gelecek nesillere aktarılması gerektiğinin altını çizdi.
Taşbaşı: Giresun’un İlk Türk-İslam Merkezi ve Kayıp Külliye
Programın odak noktalarından biri, bugün Taşbaşı Parkı olarak bilinen alanın tarihi dokusu oldu. Şehzade Abdullah döneminde temelleri atılan ve Yavuz Sultan Selim'in şehzadeliği döneminde nüfus getirilerek kurulan Sultan Selim Mahallesi, şehrin Türk-İslam kültürünün merkezi olduğu konuşuldu.
Mehmet Fatsa, Taşbaşı'ndaki Sultan Selim Camii'nin etrafında kurumsallaşan devasa yapılardan bahsederek külliyenin içinde yer alanları şöyle sıraladı:
* Bölgede eğitim veren Fehmiye, Ömer Paşa ve Ali Efendizade Mustafa Efendi medreseleri bulunuyordu.
* Caminin 18 görevlisi vardı; içeride tedrisat, mektep ve imarethane yer alıyordu.
* Talebelerin istifade etmesi için astronomiden matematiğe kadar bin civarında eserin yer aldığı Karadeniz'in iki büyük el yazması kütüphanesinden biri olan İsmail Efendi Kütüphanesi buradaydı.
* Caminin kıble tarafında Giresun ulemasının, kütüphane kurucularının ve dönemin önemli şahsiyetlerinin medfun olduğu bir hazire (ulema mezarlığı) yer alıyordu.
Şehrin Hafızası Yollar ve Dolgularla Silindi
Giresun'un tarihi varlıklarını koruma konusunda başarısız olduğunu belirten Fatsa, cumhuriyet döneminde özellikle sahil yolunun geçmesi ve liman inşası sebebiyle büyük bir yıkım yaşandığını ifade etti. Hatalı liman planlaması ve dolgu alanı ihtiyacı yüzünden sahil şeridindeki Lonca Mahallesi'nin tamamen harfiyata dönüştürüldüğünü, sadece İslami eserlerin değil, Hristiyanlara ait Metamorfoz Kilisesi gibi kültür varlıklarının da yok edildiğini anlattı.
Şehir merkezindeki 12 ayrı Osmanlı mezarlığının arsaya dönüştürülüp satıldığını belirten Fatsa, mezar taşlarının (şahidelerin) yok edilmesiyle ailelerin ve şehrin sülale geçmişine dair çok kıymetli tarih kaynaklarının da silinip gittiğini vurguladı.
"Geçmişle Kavga Etmek Yerine Tarihi İhya Edelim"
Ordu'da yapılan Eski Pazar Camii ve çevresindeki restorasyon çalışmalarını örnek gösteren Fatsa, tarihi değerlerin gün yüzüne çıkarılmasının turizme ve şehrin kültürüne büyük katkı sağladığını belirtti. Giresun'daki tarihi yapılar ve Taşbaşı tartışmaları hakkında sağduyu çağrısı yapan Fatsa, geçmişte yapılan yıkımları bugünün siyasi malzemesi yapmak yerine ortak değerlere sahip
çıkılması gerektiğini söyledi. Fatsa, Taşbaşı Parkı'nın park vasfının tamamen yok edilmeden, Sultan Selim Camii ve ecdat yadigarının ihya edilerek her iki değerin de (tarihi doku ve halkın yeşil alan ihtiyacı) Giresun'a kazandırılabileceğini belirterek sözlerini noktaladı. Her hafta pazartesi akşamları 20.00’de Giresun İleri Gazetesi’nin YouTube ve Facebook hesaplarından canlı yayınlanacak programda Giresun tarihine dair merak edilen sorulara cevap aranacak. Yayını izlemek için tıklayınız... Haber Merkezi
* Caminin 18 görevlisi vardı; içeride tedrisat, mektep ve imarethane yer alıyordu.
* Talebelerin istifade etmesi için astronomiden matematiğe kadar bin civarında eserin yer aldığı Karadeniz'in iki büyük el yazması kütüphanesinden biri olan İsmail Efendi Kütüphanesi buradaydı.
* Caminin kıble tarafında Giresun ulemasının, kütüphane kurucularının ve dönemin önemli şahsiyetlerinin medfun olduğu bir hazire (ulema mezarlığı) yer alıyordu.
Şehrin Hafızası Yollar ve Dolgularla Silindi
Giresun'un tarihi varlıklarını koruma konusunda başarısız olduğunu belirten Fatsa, cumhuriyet döneminde özellikle sahil yolunun geçmesi ve liman inşası sebebiyle büyük bir yıkım yaşandığını ifade etti. Hatalı liman planlaması ve dolgu alanı ihtiyacı yüzünden sahil şeridindeki Lonca Mahallesi'nin tamamen harfiyata dönüştürüldüğünü, sadece İslami eserlerin değil, Hristiyanlara ait Metamorfoz Kilisesi gibi kültür varlıklarının da yok edildiğini anlattı.
Şehir merkezindeki 12 ayrı Osmanlı mezarlığının arsaya dönüştürülüp satıldığını belirten Fatsa, mezar taşlarının (şahidelerin) yok edilmesiyle ailelerin ve şehrin sülale geçmişine dair çok kıymetli tarih kaynaklarının da silinip gittiğini vurguladı.
"Geçmişle Kavga Etmek Yerine Tarihi İhya Edelim"
Ordu'da yapılan Eski Pazar Camii ve çevresindeki restorasyon çalışmalarını örnek gösteren Fatsa, tarihi değerlerin gün yüzüne çıkarılmasının turizme ve şehrin kültürüne büyük katkı sağladığını belirtti. Giresun'daki tarihi yapılar ve Taşbaşı tartışmaları hakkında sağduyu çağrısı yapan Fatsa, geçmişte yapılan yıkımları bugünün siyasi malzemesi yapmak yerine ortak değerlere sahipçıkılması gerektiğini söyledi. Fatsa, Taşbaşı Parkı'nın park vasfının tamamen yok edilmeden, Sultan Selim Camii ve ecdat yadigarının ihya edilerek her iki değerin de (tarihi doku ve halkın yeşil alan ihtiyacı) Giresun'a kazandırılabileceğini belirterek sözlerini noktaladı. Her hafta pazartesi akşamları 20.00’de Giresun İleri Gazetesi’nin YouTube ve Facebook hesaplarından canlı yayınlanacak programda Giresun tarihine dair merak edilen sorulara cevap aranacak. Yayını izlemek için tıklayınız... Haber Merkezi
